Strona główna » Działamy! » Jogasutry.pl w nurcie Open Access
  • A-
  • A
  • A+

Jogasutry.pl w nurcie Open Access

Dodane 01.01.1970

Magdalena Karciarz

Jogasutry.pl w nurcie Open Access

 

(artykuł Magdaleny Karciarz pochodzi z serwisu Jogasutry.pl, publikacja na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa)

W mojej głowie od jakiegoś czasu trwa przetwarzanie zdania, które usłyszałam w filmie David chce odlecieć: Nauczyciel jogi nie sprzedaje wiedzy, ale się nią dzieli. Aby proces ten mógł zaistnieć, ważne jest, aby stworzyć ku temu warunki. W bezpośrednim przekazie nauczyciel-uczeń tworzy się relacja, której ten artykuł nie będzie dotyczył. Wątek poruszył Maciej Wielobób na swoim blogu. Chciałabym ugryźć ten temat z innej strony, tak aby dzielenie się przede wszystkim doświadczeniem oraz wiedzą, którą zdobywamy w czasie kursów, warsztatów oraz studiowania tekstów, wpisać w szerszy kontekst społeczny.

Z czym kojarzy Ci się idea Open Access? Jeśli z niczym, przeczytaj poniższy fragment, a jeśli masz już wiedzę na ten temat, możesz spokojnie przeskoczyć do kolejnego akapitu.

Open Acces (OA), czyli Otwarty Dostęp, to idea dzielenia się wiedzą dostępną dla każdego bez tworzenia barier. Rozwinęła się na gruncie nauki, w której dotarcie do źródeł związane jest często z korzystaniem z płatnych baz danych czy koniecznością zakupu kosztownych książek, czasopism, programów. Nie czas i miejsce, aby opisywać bezwzględne mechanizmy biznesowe, które rozgrywają się na naukowym podwórku. Skupmy się na tym, co jest istotą OA i jak idea ta wpisuje się w jogiczne działania.

Czytając artykuły zamieszczane w Internecie, przyswajamy porcję informacji. Rzadko przy tym zastanawiamy się, kto jest właścicielem danego tekstu, fotografii, muzyki. Przecież jest dostępny w sieci – zatem jest dla wszystkich i to za darmo. Mechanizm ten nie jest taki prosty. Przecież aby utwór powstał, ktoś musiał poświęcić czas, aby go stworzyć. Jeśli umieszczamy go na portalu, to właściciel weryfikuje go pod względem merytorycznym. To, czy autor otrzymuje za to wynagrodzenie, czy odstępuje od gratyfikacji nie przesądza o dowolności kopiowania i korzystania z utworów. Jest on czyjąś własnością. Nasuwa się pytanie, które można tu postawić: na jakich zasadach możemy korzystać z dobrodziejstw informacji, do której docieramy?

Aby uznać, że publikuje się w nurcie Open Access, należy spełnić następujące warunki:

każdy, kto ma dostęp do Internetu, może swobodnie czytać, kopiować, przechowywać, drukować i wykorzystywać utwory do celów naukowych czy dydaktycznych.

Nie jest to jednoznaczne ze zrzeczeniem się praw autorskich i zupełną dowolnością w przerabianiu tekstów. Autorzy prac mogą korzystać z różnych opcji udostępniania swoich publikacji i wybrać licencję, która szczegółowo określi, na jakich zasadach możemy z wiedzy korzystać.

Jest to na tyle istotne, że czasami wydaje nam się, że Internet pozwala nam na czerpanie z utworów bez żadnych zobowiązań. Jednak, tak jak w życiu -  jeśli sięgasz po coś, co do Ciebie nie należy, jest to kradzież. Warto zatem zwrócić uwagę:

  • na źródło wiedzy, z którego korzystasz, czyli kto jest odpowiedzialny za umieszczone tam informacje?
  • czy utwór jest podpisany?
  • jakimi licencjami jest opatrzony?

Każdy autor ma prawo do opatrzenia swojego dzieła oznaczeniami, które wpływają na zakres, w jakim możemy z utworu korzystać. W podstawowej wersji licencji Creative Commons dostępne są:

  • Uznanie Autorstwa (ang. Attribution (BY) - zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie oraz użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych pod warunkiem umieszczenia informacji o twórcy,
  • Użycie Niekomercyjne (ang. Noncommercial (NC) - zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie oraz użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych tylko w celach niekomercyjnych,
  • Bez Utworów Zależnych (ang. No Derivative Works (ND) - zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie tylko dokładnych (dosłownych) kopii dzieła, niedozwolone jest jego zmienianie i tworzenie na jego bazie pochodnych,
  • Na Tych Samych Warunkach (ang. Share Alike (SA) - zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie pochodnych dzieł, pod warunkiem że będą one opublikowane na takiej samej licencji [1].

Wybór licencji nie jest trudny. Ułatwia to strona organizacji Creative Commons Polska. Nawet jeśli nie znajdziemy pod utworem czytelnych oznaczeń, to aby być w zgodzie z prawem, należy podać źródło i autora oryginalnej publikacji.

Jeśli przyjmiemy szerszy kontekst uczenia jogi oprócz asan pojawia się też powiązanie z tradycją, kulturą, filozofią. Jamy i nijamy przenikają działania osoby praktykującej. I właśnie w tej warstwie najwyraźniej dostrzec można aspekt dzielenia się wiedzą, który stanowi również rdzeń działań Open Acces. W praktyce uaktywnia się satya (prawdomówność) i asteya (niekradzenie).

Zachęcam wszystkich, którzy tworzą i czerpią z dobrodziejstwa dostępu do wiedzy, aby czynili to świadomie, korzystając z narzędzi, które to ułatwią.

Portal Jogasutry.pl ma na celu pokazywać jogę w kontekście jej bogatej tradycji, nie trywializując roli kontekstu filozoficznego w praktyce. Nie znajdziecie tutaj materiałów z pogranicza new age, fitnessu, ani z zakresu mody i trendów jogicznych. Jogasutry.p stanowią połączenie portalu i bloga eksperckiego. Redakcja dokłada wszelkich starań, by materiały ukazujące się na portalu były najwyższej jakości. Autorzy, publikując na nim swoje teksty, chcą, aby wiedza, którą się dzielą, docierała do jak największej grupy zainteresowanych z poszanowaniem praw autorskich.

Cieszę się, że mogę dzielić się z Tobą swoją wiedzą.

Magdalena Karciarz

[1] Poznaj licencje Creative Commons. Creative Commons Polska. http://creativecommons.pl/poznaj-licencje-creative-commons [28.10.2011]

Dodaj komentarz

Wymagane pola oznaczone są *.


Jeśli masz problem z odczytaniem kodu, kliknij aby wygenerować nowy.